بوده نادرست است . اما نبايد تصور كرد كه نجوم قديم در عمل هيچ گونه فايده‌اى در برنداشته و يكسره اقاويل باطلى بوده كه عملًا به جايى ره نمىبرده است ؛ زيرا همين نجوم قديم ، هزاران سال كارساز بوده و نيازهاى گوناگونى را از قبيل گاه‌شناسى و جهت يا بى و تعيين وقت دقيق طلوع و غروب و پيش گويى حوادث آسمانى از قبيل خسوف و كسوف را برآورده مىساخته است . اعتماد پيشينيان به اعتبار نظام نجوميشان به اندازه‌اى بوده كه نوشته‌اند در حدود 3000 سال قبل از ميلاد در حين دو منجّم را به جرم اينكه در پيش گويى صحيح و دقيق ساعت خسوف و كسوف اشتباه كرده بودند ، اعدام كردند ، « 1 » و اين مجازاتى است كه در دنياى كنونى هرگز براى پزشكانى كه با اشتباه در معالجهء بيماران ، باعث مرگ آنها مىشوند ، در نظر گرفته نشده است و حال آنكه طبى كه مبناى كار اين گونه پزشكان است علمى است و نجوم آن منجمان غير علمى بوده است . ( همين جا اين نكته قابل توجه را اضافه كنيم كه در چين قديم ، مردم به طور مرتب مبلغى به طبيبان مىپرداخته‌اند تا آنان ، ايشان را بر سلامت باقى بدارند و از بيمارى حفظ كنند ، و قراردادشان اين بوده كه اگر بيمار شدند ، پزشكان مكلف باشند آن پول را به ايشان پس بدهند ) . « 2 » مراد از ذكر اين واقعه اين است كه مردم به سبب اعتمادى كه به نظام نجومى خود داشته‌اند ، خطاى منجمان را آن‌چنان فاحش و ناشى از سهل انگارى و بىدقتى مىدانستند كه آنها را مستحق اعدام مىشمردند . حال ممكن است اين سؤال پيش آيد كه چگونه ممكن است كه يك نظام نجومى از اصل غلط باشد ولى عملًا به نتايج درست منتهى شود . پاسخ اين است

--> ( 1 ) . . ymonort sA'niaI'noslociN ( 2 ) . P . 822 . pP . niatrucnorIehtdn iheBseirevocsiDc ihcsyP .